Irani drejt ekzekutimit të protestuesit 26-vjeçar, reagon Trump: Ndihma po vjen

Protestat masive që kanë përfshirë Iranin prej më shumë se dy javësh po shënojnë një nga periudhat më të përgjakshme në historinë e fundit të vendit, ndërsa komuniteti ndërkombëtar po ndjek me shqetësim të veçantë fatin e një protestuesi 26-vjeçar, i cili sipas grupeve të të drejtave të njeriut ndodhet në prag të ekzekutimit.

Erfan Soltani, nga qyteti Fardis në perëndim të Teheranit, u arrestua javën e kaluar gjatë demonstratave dhe aktualisht ndodhet në burgun famëkeq Qezel Hesar. Sipas organizatës për të drejtat e njeriut Hengaw, me seli në Norvegji, gjasat që ai të ekzekutohet brenda pak orësh janë “shumë të larta”, duke e bërë atë protestuesin e parë që rrezikon dënimin me vdekje që nga shpërthimi i trazirave.

Ndërkohë, bilanci i viktimave vazhdon të rritet. Organizata HRANA, me seli në SHBA, raporton se deri tani janë verifikuar 2,571 të vrarë, prej të cilëve 2,403 janë protestues, ndërsa 147 janë anëtarë të forcave të sigurisë ose mbështetës të qeverisë. Mes viktimave janë edhe 12 persona nën moshën 18 vjeç. Vetëm dita e 17-të e protestave shënoi një rritje të ndjeshme të vdekjeve, arrestimeve dhe të plagosurve.

Demonstratat fillimisht shpërthyen si reagim ndaj përkeqësimit të situatës ekonomike në Republikën Islamike, por shpejt u shndërruan në një sfidë serioze për regjimin teokratik, duke arritur nivele dhune që nuk janë parë prej dekadash në Iran. Mes viktimave raportohet se janë edhe figura të njohura të shoqërisë civile, përfshirë një skulptor, një futbollist adoleshent premtues dhe një parukiere me dhjetëra mijëra ndjekës në Instagram.

Autoritetet iraniane kanë reaguar me masa të rrepta, duke ndërprerë komunikimet në internet për më shumë se 130 orë, sipas NetBlocks, çka e ka bërë jashtëzakonisht të vështirë verifikimin e informacionit, si dhe shpërndarjen e fotografive dhe videove nga terreni. Edhe pse qeveria në Teheran ka lejuar pjesërisht thirrje telefonike jashtë vendit dhe ka publikuar lista të faqeve të internetit të lejuara, ndërprerjet e energjisë elektrike dhe kufizimet teknologjike vazhdojnë të mbajnë vendin pothuajse të izoluar.

Situata ka nxitur reagime të forta ndërkombëtare. Donald Trump u ka bërë thirrje protestuesve iranianë që të “vazhdojnë protestat” dhe “të marrin kontrollin e institucioneve të tyre”, duke deklaruar publikisht se “NDIHMA ËSHTË DUKE ARDHUR”. Ai njoftoi gjithashtu se ka anuluar të gjitha takimet me zyrtarë iranianë deri në ndalimin e dhunës ndaj protestuesve.

Në një intervistë për CBS News, Trump paralajmëroi se Shtetet e Bashkuara do të ndërmarrin “masa shumë të forta” nëse autoritetet iraniane vazhdojnë me ekzekutimin e protestuesve. Më vonë, duke folur me gazetarët pas uljes së Air Force One në Bazën e Përbashkët Andrews, ai e përshkroi situatën në Iran si “vërtet shumë të keqe”, duke shtuar se administrata e tij po shqyrton të gjitha zhvillimet dhe po kërkon shifra të sakta për numrin e viktimave.

Ndërsa Irani përballet me një krizë të thellë politike dhe humanitare, fati i Erfan Soltanit shihet si një moment kritik, që mund të shënojë një përshkallëzim edhe më të rrezikshëm të represionit shtetëror dhe të thellojë më tej përplasjen mes regjimit dhe protestuesve.