SHBA-të testojnë ‘makthin ushtarak’ për Rusinë dhe Kinën

Shtetet e Bashkuara po testojnë avionin eksperimental supersonik X-59, një projekt që, sipas ekspertëve ushtarakë, mund të paraqesë një sfidë serioze dhe një “makth ushtarak” për Rusinë dhe Kinën, raporton National Security Journal (NSJ).

Kolumnisti Chris Osborne raporton se X-59 është i aftë të arrijë Mach 1.4 në modalitetin e fluturimit me shpejtësi të lartë, me nivele zhurme dukshëm të reduktuara. Ky përparim teknologjik i lejon avionit të transportojë trupa, automjete të blinduara dhe municione dy herë më shpejt, duke zvogëluar kështu kohën e misioneve ekspedituese dhe duke hapur mundësi të reja për manovra me rreze të gjatë në konfliktet e ardhshme.

Edhe pse avionët luftarakë modernë të gjeneratës së katërt dhe të pestë mund të fluturojnë tashmë me shpejtësi supersonike, zhurma ekstreme e barrierës së tyre të zërit i pengon ata të përdoren në trafikun ajror civil. Si rezultat, fluturime të tilla mbi zona të populluara në Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende të tjera janë ndaluar që nga vitet 1970. NASA pret që testet e X-59 të lejojnë një rishikim të këtyre rregulloreve dhe heqjen përfundimtare të ndalimit dekada më parë.

Mundësitë për aplikim ushtarak

Sipas Osborne, nëse teknologjia e “fluturimit supersonik të qetë” vazhdon të zhvillohet, Forcat Ajrore Amerikane mund të tregojnë interes të madh në zbatimin e saj ushtarak. Nëse tanket dhe transportuesit e blinduar të personelit mund të lëvizin nga avionët me një shpejtësi prej Mach 1.4, taktikat e luftimit në tokë mund të ndryshojnë rrënjësisht, gjë që, siç theksohet, do t’u jepte SHBA-ve një avantazh të konsiderueshëm në konfliktet e ardhshme.

Në fund të tetorit, Lockheed Martin, në bashkëpunim me NASA-n, kreu fluturimin e parë provë të X-59 pranë fabrikës së saj në Palmdale. Testi shkoi sipas planit dhe videoja e fluturimit është publikuar tashmë.

Projekti X-59 u prezantua në fillim të vitit 2024 si pjesë e programit QueSST (Teknologjia e Qetë SuperSonic). Karakteristika kryesore e këtij avioni është dizajni i tij aerodinamik që eliminon “çarjen” karakteristike kur thyhet barriera e zërit.

Nga projektet e dështuara në një revolucion në aviacion

Përpjekjet për të zhvilluar avionë supersonikë të qetë kanë vazhduar për dekada të tëra. Spike Aerospace njoftoi avionin e saj të biznesit në vitin 2014, por një prototip nuk është zbuluar kurrë. Aerion Corporation, e cila kishte punuar në avionin e saj supersonik që nga viti 2004, përfundoi në mënyrë të ngjashme, por në vitin 2021 njoftoi se projekti po pezullohej për shkak të mungesës së fondeve.

Tani, më shumë se gjysmë shekulli pas ndalimit të fluturimeve supersonike mbi tokë, X-59 mund të hapë një epokë të re – jo vetëm në aviacionin civil, por edhe në atë ushtarak.