Si e morën kthesën nacionaliste protestat e studentëve në Serbi?

Më fjalime për “ruajtjen e Kosovës si pjesë të Serbisë” dhe me flamuj nacionalistë, narrativët e krahut të djathtë kanë gjetur vend edhe në tubimet antiqeveritare në Serbi. Deri më tash, diskursi nacionalist ka dominuar vetëm tubimet e Partisë Përparimtare Serbe (SNS) në pushtet dhe fjalimet e zyrtarëve të koalicionit qeverisës.

Dushan Spasojeviq, profesor në Fakultetin e Shkencave Politike në Beograd, thotë se SNS-ja vazhdon të jetë “më e bazuar” në çështjet e ideologjisë së djathtë, por se, ngadalë, po humbet një burim të rëndësishëm politik.

“Një nga gjërat kryesore që ka ndryshuar në muajt e fundit, është se SNS-ja ka humbur aftësinë për të organizuar ngjarje të mëdha dhe, madje, ka probleme në realizimin e fushatave”, thotë Spasojeviq për Radion Evropa e Lirë.

Në protestën studentore më 28 qershor, në të cilën kanë marrë pjesë disa mijëra njerëz, ka folur edhe profesori universitar, Millo Llompar, i njohur për pikëpamjet e tij djathtiste.

“Në Kushtetutë, Kosova dhe Metohia është pjesë ‘e patjetësueshme’ e Serbisë”, ka thënë Llompar në protestë.

Edhe pse Kosova është shtet i pavarur, i njohur nga mbi 100 vende të botës, ajo vazhdon të jetë në Kushtetutën e Serbisë si pjesë e territorit të këtij vendi.

Për domosdoshmërinë e “shpëtimit të Kosovës”, në protestë ka folur edhe politikani serb nga Kosova, Momçillo Trajkoviq.

“Pushteti në Serbi po lëkundet. Këtu po ndodh një pragmatizëm politik – njerëzit po e shohin që gjërat ndryshojnë dhe ata ndryshojnë anë, duke iu ofruar mbështetje alternativave”, thotë Koraq për Radion Evropa e Lirë.

“Parim i Vuçiqit është të marrë vota kudo ku mundet, dhe koalicioni në pushtet nuk është aspak një grup me profil ideologjik. Nuk jam i sigurt që e djathta ka hequr dorë prej tij”, thotë Koraq.

Presidenti i Serbisë po e ndërton imazhin e një nacionalisti kryesisht përmes mediave nën kontrollin e tij, por edhe nga koha kur ishte një prej udhëheqësve të Partisë Radikale Serbe, ultra të djathtë, thotë Spasojeviq.

Koraq, në anën tjetër, mendon se Vuçiq, deri tani, ka qenë “qendra” e së djathtës dhe se koalicioni në pushtet gjithmonë ka përfshirë edhe disa opsione ideologjikisht më të djathta.

Vulin njihet si mbështetës i së ashtuquajturës “botë serbe” dhe në shtator të vitit 2020 ka thënë se “Beogradi duhet t’i mbledhë brenda dhe rreth vetes të gjithë serbët” dhe se “presidenti i Serbisë është presidenti i të gjithë serbëve”.

Ministre e Punës, Veteranëve dhe Çështjeve Sociale në Qeverinë e Serbisë, aktualisht, është Millica Gjurgjeviq Stamenkovski, e cila vjen nga partia e krahut të djathtë, Zavetnici.

Në atë tubim, ajo ka thënë se do të vijë koha kur e gjithë bota do të kujtohet se Kosova “ka qenë, është dhe do të mbetet Serbi”.

“Kisha ka qenë e përmbajtur në lidhje me protestat e studentëve. Patriarku i ka quajtur ato revolucion me ngjyra në Moskë”, thotë Koraq.

Gjashtëmbëdhjetë persona kanë humbur jetën si pasojë e këtij aksidenti.

Flamuri i Kosovës me ngjyrat e flamurit serb dhe me mbishkrimin “Nuk ka dorëzim” shihet këto ditë edhe në bllokadat e trafikut që janë duke i organizuar qytetarët dhe studentët protestues në Serbi.

Në këto tubime nuk është parë ndonjë shenjë e orientimit proevropian.

“Studentët kanë arritur të zgjerohen ideologjikisht në fushën e krahut të djathtë dhe, në këtë mënyrë, ta zvogëlojnë mundësinë që SNS-ja t’i kritikojë dhe t’i akuzojë si tradhtarë”, thotë ai.

Në maj, disa studentë protestues kanë organizuar një maratonë nga Novi Sadi deri në Bruksel, për t’iu tërhequr vëmendjen zyrtarëve evropianë ndaj kërkesave të protestave që zgjasin tash e sa muaj.

Megjithatë, Fakulteti i Filozofisë në Beograd, i cili është i bllokuar nga studentët, ka lëshuar një deklaratë në maj, duke thënë se nuk ka “kurrfarë pritjesh nga BE-ja”.

“Është e vështirë të përgjigjem, sepse skena jonë politike është në trazira dhe në konfuzion të madh. Personalisht mendoj se studentët nuk janë të profilizuar politikisht dhe se ka dallime të mëdha mes tyre. Në Fakultetin e Filozofisë, për shembull, ekziston një grup anarko-sindikalistësh që janë ultra të majtë”, thotë Koraq.

Një incident i ngjashëm ka ndodhur më 17 nëntor edhe në Novi Sad, gjatë një proteste qytetare, pas tragjedisë në këtë komunë.