Goditja e avionit amerikan në Arabinë Saudite dobëson aftësitë e SHBA-së për të monitoruar kërcënimet iraniane

Shkatërrimi i një avioni E-3 Sentry të Forcave Ajrore Amerikane në një sulm iranian në Bazën Ajrore Prince Sultan në Arabinë Saudite mund të dëmtojë ndjeshëm aftësitë e SHBA-së për të monitoruar kërcënimet iraniane nga distanca, thonë analistët.

Imazhet e gjeo-lokuara nga CNN tregojnë bishtin e thyer dhe kupolën e radarit të rrotullueshëm të avionit, një komponent kyç i sistemit AWACS, i cili ofron paralajmërim dhe kontroll ajror. Analisti i CNN, Cedric Leighton, ish-kolonel i Forcave Ajrore të SHBA-së, tha se humbja e AWACS është “një goditje serioze për aftësitë e mbikëqyrjes”, duke ndikuar potencialisht në drejtimin e avionëve luftarakë dhe mbrojtjen e tyre nga sulmet armiqësore.

AWACS mund të monitorojë deri në 120,000 milje katrorë hapësirë ajrore dhe mund të gjurmojë rreth 600 objektiva në të njëjtën kohë, duke përfshirë avionë, raketa, dronë dhe objekte tokësore, ndërsa informacioni mund të transmetohet në kohë reale tek komandantët dhe te Pentagoni.

Sulmi është pjesë e një fushate më të gjerë kundërajrore iraniane që synon radarët, tankerët dhe AWACS-ët amerikanë, thonë analistët. Peter Layton nga Instituti Griffith Asia thekson se radarët ajrorë zgjasin në mënyrë eksponenciale kohën e zbulimit të kërcënimeve, duke i bërë AWACS-ët objektiva më të vështirë për t’u goditur.

Flota amerikane e E-3 është e kufizuar, me vetëm 17 avionë në dispozicion dhe shumë prej tyre të vjetër, të cilët operojnë që nga vitet 1970. Avionët E-3 kushtuan rreth 270 milionë dollarë secili në vlerë të vitit 1998, ekuivalente me 540 milionë dollarë sot. Përveç SHBA-së, E-3 operohet edhe nga Arabia Saudite, Franca dhe Kili, ndërsa NATO ka një flotë të përbashkët prej 14 avionësh.

Ndërkohë, E-2 Hawkeye i Marinës Amerikane, një aeroplan paralajmërues më i vogël dhe i bazuar në transportues, nuk mund të zëvendësojë lehtësisht E-3, pasi ka mbulim më të kufizuar dhe ekuipazh më të vogël, si dhe nuk mund të arrijë lartësinë e nevojshme për mbikëqyrje të gjerë ajrore.

CNN kontaktoi Komandën Qendrore të SHBA-së për një koment mbi sulmin, ndërsa raportimet paraprake flasin për të paktën 10 të plagosur dhe dëmtime të një avioni cisternë në të njëjtin sulm. Analistët vënë në dyshim se si E-3 u bë i prekshëm ndaj sulmit dhe sugjerojnë se Irani mund të ketë marrë ndihmë për koordinatat dhe imazhe satelitore.